Veelgestelde vragen
Er wordt veel klimaatonderzoek in Nederland gedaan, maar niet al het onderzoek dat nodig is, wordt uitgevoerd. Klimaatverandering vraagt om grootschalige systeemverandering, zoals de energietransitie, maar ook op andere terreinen moeten we ons aanpassen. Met onderzoek een goede bijdrage leveren aan systeemverandering is lastig, en vraagt om heel andere manieren van samenwerken, programmeren en financieren van onderzoek.
Het klimaatvraagstuk is breed en complex. Je hebt enerzijds veel specialistische kennis nodig op een heleboel terreinen, maar anderzijds ook integrale kennis, kennis over de wisselwerkingen tussen verschillende sectoren en vraagstukken. De kennis die er wel is, bereikt lang niet altijd de samenleving, waar de mensen werken die echt aan de slag moeten om de nodige systeemtransities waar te maken. De bundeling van krachten binnen de wetenschap, en tussen de wetenschap en de samenleving is echter onmisbaar als de op tijd de transities willen realiseren die nodig zijn voor een toekomstbestendig Nederland.
Het vernieuwende van het KIN zit in de manier waarop we het probleem van klimaatverandering benaderen: missiegedreven. Om onze missie te verwezenlijken richten we ons op het mogelijk maken van nieuwe vormen van samenwerking tussen wetenschap, praktijk en beleid. Vormen die het mogelijk maken om mensen in de praktijk écht te helpen met het realiseren van systeemverandering. We programmeren en financieren deze samenwerkingen op een manier die een verre duurzame toekomst als startpunt neemt, maar tegelijkertijd heel erg gericht is op wat we nú kunnen doen om die toekomst dichterbij te brengen. Om de ambities van het KIN te realiseren, moet de wetenschap zélf ook veranderen.
Veel van deze vernieuwingen gebeuren op kleine schaal al, maar de nationale regie ontbreekt, net als het structureel inzetten van vernieuwende methoden. Dit maakt dat er nog weinig samenhang tussen allerlei initiatieven, activiteiten en onderzoek op het gebied van klimaat is, terwijl juist integrale oplossingen nodig zijn.
Zonder gerichte investering in integrale kennis komen we niet verder in de complexe systeemtransities die nodig zijn voor een klimaatneutrale, duurzame samenleving in 2050. Dat de inrichting van de leefomgeving en mobiliteit gevolgen hebben voor onder meer stikstof en biodiversiteit is een goed voorbeeld. Dit is niet eerder in samenhang bekeken. Daarvoor heb je meer, en een andere soort van kennis nodig. Dat werkt het KIN aan.
Voor het KIN is de focus de klimaatcrisis, niet de stikstofcrisis. Maar beide crises hebben deels dezelfde oorzaken, dus de oplossing van de een kan ook bijdragen aan de oplossing van de andere crisis. Het KIN richt zich wel op deze dieper liggende oorzaken van de klimaatcrisis, zoals het huidige extractieve economische en op fossiel gebaseerde systeem. We onderzoeken alternatieven voor dit systeem die ook zoveel mogelijk andere problemen, zoals de biodiversiteitscrisis en stikstofcrisis, oplossen.
Het is natuurlijk niet zo dat er helemaal niet wordt samengewerkt. Integendeel. Maar het klimaatgerichte onderzoek in Nederland is gefragmenteerd, en niet missiegedreven. De financiering loopt via competitieve calls, waardoor samenwerking niet vanzelfsprekend wordt gestimuleerd. Er is concurrentie op subsidies, vaak gaat het om kleinschalige projecten met gering budget. Het meeste onderzoek wordt gedaan op deelterreinen en –oplossingen.
Het klimaatvraagstuk is breed en complex. Je hebt enerzijds veel specialistische kennis nodig op een heleboel terreinen, maar je hebt anderzijds ook integrale kennis nodig, kennis over de wisselwerkingen tussen verschillende sectoren en vraagstukken. De uitwisseling tussen die kennis is er nauwelijks. Het KIN wil hieraan bijdragen door samenwerking te bevorderen, nieuwe kennis te ontwikkelen indien nodig en te ondersteunen met financiering waar nodig.
Think global, act local. Je moet ergens beginnen; we kunnen ons niet permitteren om jarenlang te lobbyen tot er een Europees of mondiaal KIN van de grond komt. We moeten nu een voorbeeld geven om meer mensen mee te krijgen in deze aanpak.
Internationale samenwerking is wel een van onze doelen. Er is een aanzienlijke internationale component in het KIN-programma voorzien, die gericht is op het samenwerken met ontwikkelingslanden om ook daar lokaal de capaciteit op te bouwen die nodig is om klimaatverandering het hoofd te bieden. Deze landen worden namelijk veelal nog veel heviger dan Nederland geraakt door klimaatverandering.
Overal ter wereld is klimaatverandering een actueel thema en duiken initiatieven op die zich richten op oplossingen. Dit varieert van landelijke onderzoekscentra tot discipline-overstijgende netwerken en van organisaties gericht op onderzoek tot organisaties gericht op advies aan de overheid.
In Nederland, zo is de conclusie van de taskforce, is deze vorm van bundeling van krachten het meest noodzakelijk. Geen van de andere initiatieven in het buitenland is zo omvattend is als KIN. Het KIN is uniek door de combinatie van de drie sporen: programma, pact en een een vast team om dit op te zetten. Desalniettemin houden we onze ogen open voor best practices van internationale voorbeelden en zullen we deze meenemen in de verdere ontwikkeling van het KIN.
Nee, het gaat om de toekomst van ons land. Zonder een solide fundament van integrale en transdisciplinaire (=vanaf het begin betrekken van partijen buiten de wetenschap) kennis zal het uiterst moeilijk worden om het klimaatbeleid uit te voeren en de klimaatdoelen te halen. Dat geldt zeker voor de middellange en langere termijn. Klimaatverandering tegengaan, of de ergste gevolgen ervan voorkomen, vraagt om fundamentele systeemtransities. Ook in het wetenschaps en kennissysteem.
Overigens is de intentie van het KIN nadrukkelijk niet om bestaand onderzoek te vervangen vanuit huidige budgetten, maar juist om het onderzoek dienstbaarder te maken aan de samenleving en hiervoor nieuwe middelen aan te spreken.
Op dit moment heeft NWO een budget voor het eerste jaar ter beschikking gesteld voor de oprichting van het KIN en om de eerste onderzoeken te doen. Daarnaast zijn we in gesprek met de verantwoordelijke ministeries om meer budget te krijgen voor de langere termijn. In dit adviesrapport aan het bestuur van de KNAW en NWO uit 2022, is te lezen hoeveel het KIN op langere termijn zal kosten.
Wij zijn goed bereikbaar via mail. Je kunt contact met ons opnemen via contact@hetkin.nl. Kijk eventueel op de Team-pagina om te zien aan wie je je mail kunt richten als je over een specifiek onderwerp of activiteit iets wil weten.