Nieuw rapport biedt kennissector handvatten voor verduurzaming

30 september 2026

Van onderzoeksinstituten, hogescholen, universiteiten tot Universitaire Medische Centra; de kennissector wil graag verduurzamen. In opdracht van NWO en het Klimaatonderzoek Initiatief Nederland, mede namens de Werkgroep Duurzaamheid van de Nederlandse universiteiten en hogescholen, hebben Rathenau Instituut en Het Groene Brein een studie uitgevoerd naar wat er in het systeem nodig is om de sector te verduurzamen. Het rapport laat zien waar de grootste belemmeringen en kansen liggen, welke spelers een sleutelrol vervullen en wat er nodig is om duurzaamheid te verankeren in onderwijs, onderzoek en de eigen praktijk.

Het wetenschapstelsel heeft volop de ambitie om te verduurzamen en ook zijn er tal van initiatieven hiertoe. Het recentelijke manifest ‘Duurzaam Denken, Duurzaam Doen’ wordt breed gesteund en de initiatieven tonen aan dat onderzoek, onderwijs en de eigen praktijk anders kunnen. De studie van Rathenau en Het Groene Brein laat echter zien dat het hier om een complexe systeemopgave gaat. Tegelijkertijd geeft het rapport passende en transitiegerichte handvatten.

Integratie van duurzaamheid in alle kernfuncties

De verduurzaming van het wetenschapssysteem vraagt om een cultuur- en systeemverandering. Het gaat namelijk om meer dan alleen een duurzame bedrijfsvoering. Cruciaal is de integratie van duurzaamheid in alle kernfuncties van het wetenschapssysteem: onderwijs, onderzoek en valorisatie. Juist in deze combinatie ligt volgens de studie de potentie van de sector om bij te dragen aan een duurzame, rechtvaardige en toekomstbestendige samenleving.

Vier doelgroepen, vier knoppen

De transitieanalyse van het Rathenau Instituut en Het Groene Brein is in brede consultatie met de kennissector tot stand gekomen. Het rapport ‘Verduurzaming van het wetenschapssysteem’ biedt handvatten voor gezamenlijke reflectie, afstemming en handelingsperspectief. Voor dit proces zijn alle partijen van belang: van onderzoeker tot financier, van duurzaamheidscoördinator tot docent en van universiteit en instituut tot hogeschool. De transitieanalyse nodigt uit om samen te reflecteren op mogelijkheden die bijdragen aan de vier beleidsknoppen om aan te draaien: coördinatie (inclusief infrastructuur), opleiden van docenten en kwaliteitszorg, financiering en waardering en een gezamenlijk narratief.

De aanbevelingen zijn geschreven voor vier kerndoelgroepen: bestuurders, beleidsmakers en financiers, onderzoekers en docenten.

Bekijk het rapport

Gezamenlijk vervolg en dialoogsessie 9 november

Het rapport biedt de basis voor het organiseren van een verbindende structuur voor samenwerking in deze grote en veelvormige sector. Het komende jaar zal de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW), in opdracht van NWO en de kennissector, een geschikte opzet voor de samenwerking op verduurzaming begeleiden. Hiertoe wordt op 9 november een bijeenkomst georganiseerd met de betrokken instellingen om tot gerichte vervolgacties te komen voor de in het rapport geïdentificeerde knop ‘coördinatie’. Hiervoor kunt u zich aanmelden via onderstaande button.