Het Handboek Klimaatrechtvaardigheid, voortgekomen uit het ACT-werkprogramma van het KIN, biedt praktische handvatten voor iedereen die zich met klimaattransities bezighoudt en klimaatrechtvaardigheid wil toepassen in het dagelijkse werk. Het handboek bevat tips, tools en actuele voorbeelden van klimaatrechtvaardig beleid, en is van vandaag gratis te downloaden in het Nederlands en Engels op digitaal pocketformaat.
Klimaatrechtvaardigheid houdt in dat wij op een eerlijke manier omgaan met de gevolgen van klimaatverandering – of in ieder geval zo eerlijk mogelijk. Dit is belangrijk omdat klimaatverandering raakt ons allemaal raakt, maar sommige groepen harder dan andere. De ongelijkheid zien we terug in de gevolgen van klimaatverandering, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid of bestaanszekerheid. Deze versterkt of vermindert afhankelijk van hoe rechtvaardigheid wordt meegenomen in beleid en uitvoering. Zo weten we dat de armste wijken veelal de warmste wijken zijn, verduurzamingssubsidies in veel gemeentes alleen bevolkingsgroepen bereiken die geen drempel ervaren in het aanvragen ervan, en schimmelproblematiek, aangewakkerd door onder meer extremere regenval, in buurten met veel slecht onderhouden (sociale) huurwoningen veel vaker voorkomt. Bij overheden, bedrijven en organisaties die werken aan (klimaat)transities staat klimaatrechtvaardigheid vaak al hoog op de agenda. Uit gesprekken die vanuit ACT hebben plaatsgevonden met bij klimaattransities betrokken professionals en ervaringsdeskundigen, blijkt dat de toepassing in de dagelijkse werkpraktijk nog vaak een uitdaging is. Het Handboek Klimaatrechtvaardigheid wil de kloof tussen theorie en praktijk overbruggen.
Hoe helpt het handboek?
Het Handboek Klimaatrechtvaardigheid is er voor beleidsmakers, planologen, onderzoekers, stedenbouwkundigen, leraren, ambtenaren, gezondheidswerkers en ondernemers in (Caribisch) Nederland die op zoek zijn naar praktische handvatten bij het toepassen van klimaatrechtvaardigheid in hun werk. Aan de hand van casestudies van de afgelopen tijd laat het handboek zien hoe een abstract begrip als ‘klimaatrechtvaardigheid’ zich kan vertalen naar de praktijk. Hoe zorg je bijvoorbeeld voor klimaatrechtvaardige buurten en wijken? Het eerste deel van het handboek geeft concrete stappen om klimaatrechtvaardigheid beter te begrijpen en in het dagelijkse werk te integreren. Een workshop canvas helpt bij het ontwikkelen van een workshop waarin verschillende soorten mensen praten over het onderwerp. In het tweede deel van het handboek staat meer uitleg over het begrip klimaatrechtvaardigheid en een overzicht van wat erover is geschreven.
Over de auteurs en het ACT-werkprogramma
Deze publicatie is tot stand gekomen binnen het ACT-werkprogramma “Accelerating Just Climate Transitions in Urban Regions” van het Klimaatonderzoek Initiatief Nederland (KIN). Binnen ACT ontwikkelen wetenschappers en klimaatprofessionals uit de praktijk de agenda voor klimaattransitie en lokale actietrajecten voor de stedelijke omgeving omdat hier de uitdagingen en kansen voor rechtvaardige transities het meest zichtbaar zijn. De auteurs van het handboek zijn allen direct betrokken bij ACT: Joyce Browne, Charisma Hehakaya, Julliëtte Mattijsen, Dat Nguyen, Marthe Singelenberg, met feedback en bijdragen van vele andere betrokkenen.
Najaar 2026: Start Leergang Klimaatrechtvaardigheid
Komend najaar start een nieuwe driedaagse leergang over rechtvaardigheid tijdens de klimaatcrisis, een initiatief van onderzoeksinstituut DRIFT (EUR), het UMC Utrecht en Samen Klimaatbestendig, met behulp van het KIN. Net als het handboek, richt de leergang zich op professionals die werken aan transities. Deelnemers gaan aan de slag met theorie, praktijkvoorbeelden en morele dilemma’s rond rechtvaardigheid in transities, met expliciete aandacht voor verschillen tussen lokaal en internationaal, en tussen huidige en toekomstige generaties. Er is ruimte om te werken met een eigen casus. De leergang gaat in september 2026.