Vorige week oordeelde de rechtbank dat de Nederlandse staat niet genoeg doet om Bonaire te beschermen tegen klimaatverandering. De Staat heeft inwoners van Bonaire ongelijk behandeld ten opzichte van mensen in Europees Nederland en daarmee mensenrechten geschonden. De reacties op de uitspraak waren emotioneel, opgelucht, en voorzichtig hoopvol. De uitspraak bevestigt wat Bonairianen al jarenlang aankaarten en raakt aan een geschiedenis van kolonisatie; een verleden van wegkijken en het niet nemen van verantwoordelijkheid op meerdere sociaal-maatschappelijke gebieden. Ook klimaatverandering is uitgegroeid tot symbool van deze problematische relatie: als een van de 10 historisch grootste uitstoters is Europees Nederland medeverantwoordelijk voor de klimaatproblematiek, maar komt vervolgens haar eigen verplichtingen niet na.
Cynisch genoeg dus zelfs richting Bonaire – een bijzondere gemeente van Nederland – dat als laaggelegen eiland extra kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering, terwijl ze historisch gezien nauwelijks heeft bijgedragen aan de wereldwijde uitstoot. Op Bonaire is er door klimaatverandering steeds vaker sprake van overstromingen, extreme hitte en neerslag, staan kwetsbare ecosystemen steeds meer onder druk, en cultureel erfgoed dreigt er te verdwijnen als er niet wordt ingegrepen. Vanuit klimaatrechtvaardigheid verdient Bonaire daarom niet alleen even veel, maar juist éxtra steun om de gevolgen van klimaatverandering het hoofd te kunnen bieden. Klimaatgerechtigheid betekent daarnaast ook dat er speciale aandacht moet zijn voor kwetsbare groepen in de samenleving. Op Bonaire is de ongelijkheid groot.
De rechtbank oordeelt dat de Staat binnen 18 maanden bindende klimaatdoelen voor de hele Nederlandse economie moet vastleggen. Ook moet er een adaptatieplan voor Bonaire worden ontwikkeld, dat uiterlijk in 2030 moet worden uitgevoerd. Wij hopen dat deze uitspraak tot snelle actie leidt, die nadrukkelijk geleid wordt door en bijdraagt aan de veerkracht van de Bonairiaanse bevolking. Het bewaken van culturele waarden en samenwerking met de gemeenschap zien we daarbij als cruciale factoren. Op Bonaire wordt al een belangrijke eerst stap voor gezet: de Klimaattafel heeft het afgelopen anderhalf jaar gewerkt aan de ontwikkeling van een klimaatplan die de belangrijkste klimaatrisico’s, -programma’s, en -maatregelen voor Bonaire in kaart brengt. Het ontwikkelen van het plan vereist nauwe samenwerking tussen verschillende overheden, overheidslagen, en de lokale bevolking – een complexe uitdaging met een oceaan er tussen.
Samen met haar partners ondersteunt het KIN dit proces door te werken aan een actiegerichte kennisagenda voor klimaatadaptatie en -mitigatie op Bonaire. Deze zal een hoofdstuk vormen in het klimaatplan van Bonaire. De agenda bestaat uit veertien kennisprojecten, die concrete mogelijkheden bieden om lokale kennisleemtes te vullen en aan kennis(implementatie)behoeften te voldoen. Gezien de brede reikwijdte van het klimaatplan van Bonaire, omvat de kennisagenda diverse gebieden zoals water, natuur, energie, voeding, welzijn en cultuur. Het uitvoeren van zowel het klimaatplan als de kennisagenda vereisen daarom een gezamenlijke transitie waarin alle vormen van kennis gelijk zijn, en waar community en samen leren centraal staan. Het KIN probeert hieraan bij te dragen door goed te luisteren naar lokale behoeften, te ondersteunen waar de wordt gevraagd, en door gecoördineerd samen te werken met kennispartners.
Het KIN staat voor een rechtvaardige maatschappelijk transitie naar een klimaatbestendige toekomst, nadrukkelijk óók op Bonaire en de vijf andere Caribische (ei)landen. Klimaatadaptatie en -mitigatie zijn hierin niet alleen technische uitdagingen; ze vragen samenwerking aan fundamentele veranderingen in hoe de lokale economie en samenleving werkt. Heb jij ideeën voor actiegerichte kennissamenwerking? Weet ons te vinden! Laten we samen werken aan veerkracht, weerbaarheid en klimaatbestendigheid op de Nederlands Caribische (ei)landen!