Afgelopen vrijdag is de Nationale Klimaatadaptatiestrategie 2026 (NAS’26) besproken in de ministerraad en openbaar gemaakt. Het KIN heeft in opdracht van het Ministerie van IenW een nieuwe aanpak ontwikkeld voor de totstandkoming van de NAS’26. Het doel hiervan is toekomstige beleidskeuzes beter te laten aansluiten bij de praktijk, maar ook rechtvaardiger en solidair te maken. Een aanvullende sociale impact analyse geeft beleidsmakers voor het eerst inzicht in mogelijke sociale effecten voorafgaand en tijdens de beleidsvorming.
Klimaatverandering verandert onze leefomgeving ingrijpend. Om Nederland zowel te beschermen als toekomstbestendig te maken, is een toekomstgerichte Nationale Klimaatadaptatiestrategie 2026 (NAS’26) noodzakelijk. Hierin staan belangrijke keuzes voor de langetermijn inrichting van ons land nu ons klimaat verandert. Om de voorgestelde beleidskeuzes van de NAS’26 goed aan te laten aansluiten bij de praktijk, heeft het KIN experts bijeengebracht vanuit beleid, praktijk en wetenschap, en vanuit alle hoeken van het land. In door het KIN ontwikkelde ‘make-atons’ (hackathons met een maker-mentaliteit), hebben zij gezamenlijk inbreng geleverd voor de NAS’26. De uitkomst is een breed gedragen, verrijkt beeld van mogelijk te maken beleidskeuzes voor een toekomstbestendig Nederland en staat beschreven in twee Adaptatiepaden-rapporten (hier en hier in te zien). Een vernieuwende Sociale Impact Analyse (SIA) brengt bovendien vooraf mogelijke sociale effecten van deze beleidskeuzes al in kaart voor beleidsmakers.
Socialer en rechtvaardiger klimaatadaptatiebeleid
Klimaatadaptatiebeleid grijpt niet alleen in op onze fysieke leefomgeving maar heeft ook gevolgen voor mensen. Daarom is er op verzoek van IenW door het KIN aanvullend een sociale impact analyse (SIA) uitgevoerd voor de NAS’26. Deze SIA biedt beleidsmakers voor het eerst de kans om vooraf en tijdens de beleidsvorming op sociale effecten te sturen. Terwijl nu alleen achteraf bijsturen of repareren mogelijk is. Doel van de SIA is dan ook om klimaatbeleid socialer en rechtvaardiger te maken zodat het recht doet aan alle inwoners van Nederland en het Caribisch gebied.
Expert Judgement
Ook voor de SIA is nauw samengewerkt tussen maatschappelijke actoren, (sociaal)onderzoekers, (rijks)ambtenaren en ervaringsdeskundigen. De analyse is tot stand gekomen op basis van literatuuronderzoek, kennis uit de praktijk en expert judgement. Dit houdt in dat de betrokken wetenschappers een geïnformeerd oordeel geven gebaseerd op hun ervaring en kennis over de toekomstige effecten van beleid, ook wanneer specifieke wetenschappelijke bronnen ontbreken. De SIA biedt daarmee een veelheid aan inzichten in mogelijke sociale effecten op het gebied van gezondheid, sociale cohesie en sociaal-economische veerkracht. De methode is bovendien zo ontwikkeld dat deze in de toekomst ook voor andere beleidsopgaven kan worden ingezet.
Transformeren boven intensiveren
De SIA maakt zichtbaar dat een lange termijnfocus belangrijk is om als uitgangspunt te nemen voor klimaatbeleid. Voor de hand liggende oplossingen op de korte termijn (intensiveren) leiden op de lange termijn namelijk vaak tot extra onvoorziene maatschappelijke gevolgen. Terwijl minder voor de hand liggende, ingrijpende en meer fundamentelere oplossingen op de lange termijn (transformeren) positieve effecten voor gezondheid en welzijn, sociaal-economische veerkracht en sociale cohesie blijken te hebben.
Vanaf 9 juni is het voor iedereen mogelijk om op de NAS’26 te reageren via Platform Participatie. Eind 2026 wordt de strategie vastgesteld door het kabinet.