Workshop ‘Impossible Projects’: onderzoekers en financiers stappen in elkaars rol

Op 18 mei, tijdens de SIA-conferentie ‘Onderzoek en Creatieve praktijk’ in Bibliotheek Neude, leidden Kornelia Dimitrova en Alex Szwaj van Foundation We Are samen met Sissel Marie Tonn, de huidige artist-in-residence van het KIN, een gezamenlijke workshop waarin nieuwe benaderingen voor cross-sectorale samenwerking op het gebied van financiering werden verkend.

De sessie vloeide voort uit de lopende samenwerking tussen Foundation We Are en Het KIN rond ‘Impossible Projects‘. Een format dat financieringsstructuren kritisch onder de loep neemt door aanvragers uit te nodigen projecten te pitchen die in eerste instantie ‘onmogelijk’ lijken te financieren. In plaats van de bekende logica van selectie en afwijzing te herhalen, onderzocht de workshop hoe financieringsecosystemen gezamenlijk opnieuw vormgegeven zouden kunnen worden.

Rollenspel

De workshop was opgezet als een speelse bewerking van Dragons’ Den en functioneerde als een rollenspel. Deelnemers wisselden elkaar af in de rollen van aanvragers, financiers en ‘integrators’, die in wezen waarnemers waren met als taak het volgen van de subtiele en vaak onuitgesproken dynamiek die zich tussen de groepen ontvouwde.

Aanvragers pitchten speculatieve projecten aan panels die grote Nederlandse financieringsinstanties vertegenwoordigden: SIA, Fonds voor Cultuurparticipatie, Stimuleringsfonds, KIN en NWO. De centrale uitdaging voor de ‘financiers’ was niet of een project al dan niet ondersteund moest worden, maar hoe een project mogelijk gemaakt kan worden door middel van cross-sectorale vormen van samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid. Zodat niemand achterblijft.

De invloed van institutionele rollen op gedrag

Wat al snel duidelijk werd, was hoe sterk institutionele rollen het gedrag bepalen. Aanvragers gebruikten gebaren, verhalen en emotionele overtuigingskracht om voor hun ideeën te pleiten. Meerdere deelnemers die de rol van financier speelden waren vooral instinctief terughoudender in hun communicatie en lichaamstaal. Tijdens de nabespreking stonden verschillende deelnemers stil bij hoe gemakkelijk deze onzichtbare machtsstructuren worden gereproduceerd, zelfs wanneer men het er bewust niet mee eens is.

Tegelijkertijd probeerden anderen actief de rol van de financier te hervormen tot een opener, nieuwsgieriger en meer betrokken vorm: niet als poortwachter, maar als medewerker of beheerder van de voorgestelde projecten.

Cross-sectorale benadering van financiering

Een deelnemer (van een financieringsinstantie) beschreef de rollenspelopzet van de workshop als verwant aan familieopstellings-therapie. En als een manier om de dynamiek tussen financiers en aanvragers in een geheel nieuw licht te zien. Ze beschouwde de oefening als een manier om mogelijkheden te openen voor meer sectoroverschrijdende en op samenwerking gerichte benaderingen van financiering.

Wat we uit deze ervaring hebben gehaald, was geen kant-en-klaar model, maar een ontwerpexperiment. Een tijdelijke ruimte waarin institutionele relaties gezamenlijk konden worden geoefend, ter discussie gesteld en opnieuw vormgegeven.

Impossible Projects

Met ‘Impossible Projects’, willen Foundation We Are en het KIN, inzicht krijgen in de barrières en knelpunten in het huidige financieringssysteem voor wetenschappelijk en praktijkonderzoek op het gebied van klimaat(transitie). Doel is om nieuwe vormen van financiering te bedenken die de uitvoering van ogenschijnlijk ‘niet-financierbare’ parels in de toekomst wél mogelijk maken.