project
De eigen verduurzaming staat hoog op de agenda van de kennissector. De ambitie is om tot een gezamenlijke transitie te komen: van losse projecten naar een duurzame verandering van werkwijzen, structuren en processen.
Looptijd
december 2025
–
Heden
Budget
€ 50.000 (transitieanalyse) – juni 2026 | € 200.000 (opzet coördinatiestructuur) – september 2027
Betrokken partijen
KNAW, Het Groene Brein, Rathenau Instituut, Universiteit Utrecht en brede vertegenwoordiging uit de sectoren van hoger onderwijs, onderzoek, wetenschap en maatschappelijke organisaties, actief op het gebied van verduurzaming.
Met participatie van UNL, KNAW, GrYA, HBO SDG coalitie, OCW, SDSN, KIN en NWO wordt door een klankbordgroep van duurzaamheidscoördinatoren, docenten en onderzoekerssamenwerking aan versnelling gewerkt. Hier zijn twee opdrachten uit voortgekomen: een transitieanalyse (opdracht verleend aan Het Groene Brein en Rathenau Instituut) en een opdracht voor het mogelijk opzetten van een coördinatiestructuur (opdracht verleend aan KNAW). Op basis van de bevindingen van de transitieanalyse gaat de KNAW, met wetenschappelijke ondersteuning vanuit de Universiteit Utrecht, samen met stakeholders uit de sector verkennen of een nationale coördinatiestructuur hieraan waarde kan toevoegen en zo ja, hoe deze kan worden opgezet zodat deze de verduurzaming van het hoger onderwijs, onderzoek en het bredere wetenschapssysteem echt ondersteunt.
Deze studie naar de systemische verduurzaming van het hoger onderwijs, onderzoek en het wetenschapssysteem biedt een ‘snapshot’ van de huidige verduurzaming van de sector. Samen met inzicht in de factoren die de verduurzaming – in brede zin – versnellen en vertragen. Daarbij gaat het vooral om de ‘beleidsknoppen’ waaraan de sector zou kunnen draaien om deze transitie te versnellen. Een transformatieve en transdisciplinaire benadering vanuit gewenste toekomstbeelden staat hierbij centraal. Daartoe zijn interviews gehouden en een brainstorm met experts. Op 13 april 2026 is vervolgens bij de KNAW een grote kick-off georganiseerd. Hier zijn diverse stakeholders uit wetenschap, beleid en praktijk in dialoog gegaan over de meest kritische vragen binnen deze transitie. Als één van de vier pijlers is het belang van coördinatie benoemd en uitgewerkt, naast opleiding docenten, financiering en het narratief.
Deze transitieanalyse wordt in juni 2026 afgerond en geeft richting aan de opzet van de coördinatiestructuur.
Hoewel er al initiatieven bestaan, zijn deze veelal versnipperd, afhankelijk van vrijwillige inzet en ontbreekt formele nationale afstemming. Het gaat erom bestaande netwerken en initiatieven beter op elkaar aan te laten sluiten, een gezamenlijke koers te zetten, systeembelemmeringen weg te nemen en kansen te benutten waar samenwerking voor nodig is.
De beoogde coördinatiestructuur wordt een overkoepelende, verbindende en richtinggevende beweging die bestaande initiatieven en partijen samenbrengt, nieuwe samenwerking stimuleert en duurzaamheid stevig verankert in beleid en praktijk. Met een gezamenlijk werkprogramma ondersteunt de structuur de sector in de transitie naar duurzaamheid. Het uiteindelijke doel is een breed gedragen, toekomstbestendige infrastructuur die collectief leren, versnellen en duurzame impact mogelijk maakt.
Bestuurlijke inbedding en brede sectorbetrokkenheid zijn hierbij cruciaal. De opdracht zal dan ook veel momenten van co-creatie kennen. De structuur wordt ontwikkeld via een gefaseerd traject van analyse, co-creatie en pilots. Centraal staan het opbouwen van draagvlak en dialoog op verschillende niveaus en met verschillende stakeholders om zo gezamenlijk een werkplan te ontwikkelen. Op basis hiervan worden 1-2 pilotactiviteiten uitgevoerd en geëvalueerd. De inzichten uit deze pilots vormen de basis voor verdere door de coördinatiestructuur begeleide vervolginitiatieven.
Binnen de programmalijn Wetenschap in Transitie onderzoekt het KIN nieuwe vormen van samenwerking, financiering en werkwijzen die een rechtvaardige en duurzame klimaattransitie ondersteunen. De verduurzaming van het wetenschapssysteem zelf is daarbij een primair aandachtspunt. De coördinatiestructuur kan mogelijk kansen bieden om succesvolle projecten uit deze programmalijn op te schalen en duurzaam te verankeren binnen het nationale wetenschapssysteem.
Neem contact met ons op.
