De Tafels van Moedt

De “Tafel van Moedt” is het resultaat van een bijeenkomst in december 2024 van vertegenwoordigers van de verschillende koepelorganisaties in het onderzoek en wetenschapsdomein en bottom-up initiatieven zoals GreenLabs NL, Green Young Academy en Studenten voor Morgen. Uitgangspunt vormde het idee om ontwerpers en transitieateliers in te zetten om actiegerichte gesprekken te faciliteren die de transitie naar een duurzame wetenschap versnellen en verschillende initiatieven bij elkaar brengen. Op uitnodiging van het Ministerie OCW, NWO, DRIFT en het KIN werkten zij samen tijdens een transitieatelier aan verduurzaming van de wetenschap in een scoping-sessie.

 

Zij deden dit samen met theaterregisseur Arlon Luijten, Ties van Daal en Almar Bok van DRIFT. De Tafel(s) van Moedt zijn het resultaat van deze sessies. Het zijn ‘urgentiekwekers’ die bestuurders van belangrijke organisaties in de wetenschap kunnen aanzetten tot actie.

Fysiek object en methodiek

De Tafels van Moedt openen de ruimte voor een ontmoeting met datgene wat we vaak ontlopen in de zoektocht naar onze rol in maatschappelijke transities. Het opent een ruimte voor onderzoek naar de juiste omgang met dat wat we tegenkomen in deze confrontatie, in ontwikkeling naar nieuwe vormen van begrip en handelen.

 

De Tafel van Moedt is een interactief fysiek object én methodiek die een lerende gemeenschap kan helpen om samenwerken te verkiezen boven concurrentie, om collectieve kennis te benutten en ruimte te geven aan kwetsbaarheid en vernieuwing. De methodiek nodigt deelnemers uit om moedige keuzes te maken. Ermee aan de slag gaan vraagt moed, maar de tafels geven ook moed. Het gaat om samen te dromen, te twijfelen en uiteindelijk concrete stappen te zetten.

 

De Tafel van Moedt is een uitnodiging om op zoek te gaan naar ‘het niet-gevoerde gesprek’. Je neemt deel aan een sessie waarin je samen met anderen in gesprek gaat over een kwestie die urgent is en actie vereist.

 

Vaak zien we dat we in rondjes blijven praten. Dat we de hete aardappel graag snel doorgeven. Of dat we onze verantwoordelijkheid niet goed doorvoelen of begrijpen en daardoor niet tot daadkrachtig handelen of nieuwe inzichten komen. Aan de Tafel van Moedt is dat niet mogelijk. Het gesprek is zo ontworpen dat je pas van tafel kunt als er scherpe uitspraken zijn gemaakt en gedurfde handelingen zijn beloofd.

 

Dit doen we niet alleen met transitie-gerichte probleemstellingen, verdiepende vragen en perspectief-verruimende activiteiten. Via storytelling en kunst bouwen we een immersieve wereld om het gesprek heen, die mensen aanspoort om anders om te gaan met de kwestie.

 

De mythe van Theseus

Dit doen we via een hervertelling van de mythe van Theseus. Theseus kreeg de opdracht om de minotaurus te verslaan. Het monster dat gevangen zat in een labyrint. Monsters zijn die fenomenen die niet binnen bestaande categorieën passen. ‘De oude wereld sterft, en de nieuwe worstelt om geboren te worden: het is nu de tijd van monsters,’ deze befaamde uitspraak van Antonio Gramsci is vandaag de dag nog steeds relevant.

 

Zo herbergen de monsters van Gramsci, en tussen chaos en emergentie, elementen van het oude en het nieuwe, die uitgaan van verschillende, en misschien zelfs onverzoenbare logica’s. Monsters zijn dus geen eenduidige fenomenen. Wanneer wij monsters dus niet opvatten als iets wat we uit de weg moeten gaan, maar als iets wat inzicht biedt in vastlopende systemen en denkkaders, wordt het monsterlijke juist iets wat we moeten opzoeken, wat we moeten ontmoeten.

 

De mythe van Theseus en de Minotaurus leert ons ook dat er verschillende omgangsvormen met het monster bestaan. Daedalus, de architect van het labyrint, creëerde niet alleen een complex systeem om het monster binnen te houden, maar bouwde in een eerder stadium ook de constructie waarin de Minotaurus verwekt is. Koning Minos schaamt zich voor de Minotaurus en stopt het weg. Ariadne laat zien hoe een ontmoeting met het monsterlijke mogelijk is zonder in het labyrint te verdwalen. Theseus ziet het monster vooral als iets dat verslagen moet worden. Pasiphaë, de moeder van het monster, laat zien dat het monster aan ons verwant is. Het monster is dus niet eenduidig, maar de juiste omgang met het monster ook niet.

 

Tafels van Moedt is een transdisciplinair maak-onderzoek dat plaatsvindt op het snijvlak van transitiewetenschap, kunst, filosofie en learning design. Deze hybride samenwerking tussen artistieke verbeelding en systemisch en transitiegericht denken, leverde een deze werkvorm op. Omdat Tafels van Moedt is voortgekomen uit een transdisciplinaire samenwerking is het zelf óók een tussenvorm, tussen kunst en wetenschap. Hebben wij zelf ook een monster gebaard? Hebben wij, met deze monsterlijke machine, anderen aangezet tot het baren van monsters?

 

Het lijkt op een machine, maar het is een workshop.

 

Het lijkt op een workshop, maar het is een ervaring.

 

Het lijkt op een ervaring, maar het is een beslissingsinstrument.

 

Het lijkt op een beslissingsinstrument maar het is een kunstwerk.

 

Het lijkt op een kunstwerk, maar het is een co-creatie sessie.

 

Het lijkt op een co-creatie sessie, maar het is een droom.

 

Het lijkt op een droom, maar de impact is echt.

 

Dit najaar testen de betrokken ontwikkelaars ‘De Tafel’ in een zestal grote sessies. Naar verwachting is het eindproduct van ‘De Tafel van Moedt’ vanaf oktober 2026 beschikbaar (beoogde lancering tijdens de Dutch Design Week 2026) zodat de eerste moedige gesprekken dit najaar van start kunnen gaan.

 

Over de programmalijn ‘Wetenschap in transitie’

Het idee voor de Tafel van Moedt is oorspronkelijk ontstaan binnen de programmalijn ‘Wetenschap in Transitie’ van het KIN en inmiddels uitgegroeid tot een breed toepasbare methodiek. Binnen de programmalijn ‘Wetenschap in Transitie’ kijkt het KIN naar nieuwe manieren van samenwerking en financieren maar ook naar faciliterende werkwijzen en processen die rechtvaardige en duurzame klimaattransities kunnen ondersteunen en versnellen.